Trước khi gặp đại diện sở hữu công nghiệp, bạn nên tự viết một bản mô tả sáng chế bằng lời thường. Bản này nêu vấn đề, cách làm hiện có và hạn chế, giải pháp của bạn gồm những phần nào, vì sao nó hoạt động, những phương án thay thế cũng chạy được, và kèm hình vẽ. Nó không phải là đơn chính thức, nhưng giúp đại diện hiểu nhanh, hỏi đúng, và viết đơn chính xác hơn nhiều.
Chào bạn, đây là Nhà Sáng Chế. Nhiều người tới gặp đại diện chỉ với một bản mẫu và một câu chuyện kể miệng. Buổi gặp mất nhiều thời gian, và đơn viết ra có khi thiếu những điều quan trọng mà người sáng chế quên kể. Tập này mình nói cách chuẩn bị để buổi gặp đó có ích nhất.
Vì sao không để đại diện tự viết hết?
Đại diện sở hữu công nghiệp giỏi về luật và cách viết đơn, nhưng họ không ở trong đầu bạn. Họ không biết bạn đã thử những gì, phương án nào cũng chạy, chỗ nào là cốt lõi, chỗ nào chỉ là chi tiết.
Nếu bạn không nói ra, đơn có thể chỉ bảo hộ đúng phiên bản bản mẫu bạn mang tới. Người khác chỉ cần thay đổi một chút là thoát khỏi phạm vi bảo hộ.
Viết trước còn giúp chính bạn. Khi phải giải thích bằng chữ vì sao sáng chế hoạt động, bạn sẽ phát hiện những chỗ mình chưa hiểu rõ, những chỗ cần thử thêm.
Và nó tiết kiệm thời gian, cũng là tiết kiệm chi phí, vì buổi làm việc với đại diện sẽ đi thẳng vào những câu hỏi quan trọng thay vì mất thời gian nghe kể lại từ đầu.
Bản mô tả nên có những phần nào?
Phần đầu là lĩnh vực và vấn đề. Sáng chế này thuộc lĩnh vực gì, giải quyết vấn đề kỹ thuật nào. Viết ngắn gọn, cụ thể.
Phần hai là tình trạng hiện có. Người ta đang làm việc này thế nào, dùng những sản phẩm gì, và chúng có hạn chế gì. Nếu bạn đã tra cứu sáng chế liên quan, liệt kê những cái gần nhất và khác biệt với của bạn.
Phần ba là giải pháp của bạn. Mô tả từng bộ phận, chúng liên kết với nhau thế nào, hoạt động theo trình tự nào. Đánh số các bộ phận trên hình vẽ và dùng số đó khi mô tả.
Phần bốn là vì sao nó chạy và lợi ích so với cách cũ. Nêu cơ chế, và nếu có số liệu thử nghiệm thì đưa vào.
Phần năm là những phương án thay thế. Phần này quan trọng và hay bị quên nhất, nên mình nói riêng ở mục sau.
Phương án thay thế: phần hay bị quên nhất
Khi bạn làm bản mẫu, bạn chọn một cách cụ thể: dùng lò xo thép, làm bằng nhựa, hình tròn. Nhưng sáng chế của bạn có lẽ vẫn chạy nếu dùng vật liệu đàn hồi khác, làm bằng kim loại, hình vuông.
Hãy liệt kê tất cả những biến thể mà bạn nghĩ vẫn giữ được ý tưởng cốt lõi. Vật liệu khác, hình dạng khác, cách truyền động khác, kích thước khác. Những lần thử trong sổ ghi chép rất hữu ích ở đây, vì chúng cho biết khoảng nào vẫn chạy.
Đại diện có thể dùng thông tin này để viết phần yêu cầu bảo hộ rộng hơn, bao được nhiều biến thể. Nhờ vậy người khác khó né bằng cách thay đổi chi tiết nhỏ.
Đồng thời, nêu rõ đâu là phần bạn cho là không thể thiếu. Đây thường là cốt lõi của sáng chế và là điều đại diện cần hiểu nhất.
Hình vẽ: không cần đẹp, cần rõ
Hình vẽ là một phần quan trọng của hồ sơ sáng chế. Bạn không cần vẽ đẹp như kỹ sư chuyên nghiệp, đại diện hoặc người vẽ kỹ thuật sẽ làm lại theo đúng chuẩn. Nhưng hình của bạn phải rõ ý.
Vẽ tổng thể, vẽ các góc nhìn khác nhau, vẽ mặt cắt nếu có phần bên trong quan trọng, vẽ các trạng thái hoạt động như mở và đóng. Đánh số các bộ phận.
Ảnh chụp bản mẫu cũng có ích để đại diện hiểu, dù trong hồ sơ chính thức thường dùng hình vẽ. Ảnh từ nhiều góc, ảnh cận các chi tiết cốt lõi.
Nếu sáng chế là một quy trình, vẽ sơ đồ các bước, mỗi bước một ô, mũi tên chỉ thứ tự.
Viết bằng lời thường, đừng cố viết như luật
Nhiều người cố bắt chước văn phong đơn sáng chế họ đọc được, dùng những câu dài, trang trọng, khó hiểu. Không cần. Viết như bạn đang giải thích cho một người bạn thông minh nhưng không biết gì về lĩnh vực của bạn.
Dùng câu ngắn. Mỗi đoạn một ý. Gọi tên mỗi bộ phận nhất quán từ đầu tới cuối, đừng lúc gọi là tay đòn, lúc gọi là cần gạt.
Viết xong, đưa cho một người không trong nghề đọc và hỏi họ có hiểu sáng chế hoạt động thế nào không. Chỗ nào họ hỏi lại, chỗ đó cần viết rõ hơn.
Nhớ rằng bản này chứa bí mật của bạn. Chỉ đưa cho người cần thiết, và nên gặp đại diện có uy tín, có ràng buộc giữ bí mật nghề nghiệp.
Bạn thử viết một đoạn giải thích sáng chế đang ấp ủ cho một người bạn không làm cùng ngành. Nếu không viết được trong một trang, có lẽ ý tưởng còn cần được làm rõ thêm.
Câu hỏi thường gặp
Tự viết đơn sáng chế không qua đại diện có được không?
Được, người Việt Nam có thể tự nộp đơn. Nhưng viết đơn sáng chế, nhất là phần yêu cầu bảo hộ, đòi hỏi kỹ năng chuyên môn. Đơn viết sai có thể được cấp nhưng phạm vi bảo hộ hẹp hoặc dễ bị né.
Đại diện sở hữu công nghiệp có giữ bí mật cho mình không?
Đại diện sở hữu công nghiệp là nghề có điều kiện hành nghề và có nghĩa vụ nghề nghiệp. Tuy vậy, bạn vẫn nên chọn người có uy tín và có thể hỏi về cam kết bảo mật trước khi chia sẻ chi tiết.
Yêu cầu bảo hộ là gì?
Đó là phần trong đơn xác định phạm vi sáng chế được bảo hộ, tức những gì người khác không được làm nếu không có phép của bạn. Đây là phần quan trọng nhất về mặt pháp lý và nên để đại diện có kinh nghiệm soạn.
Có nên mang bản mẫu tới buổi gặp đại diện?
Nên, nếu tiện. Cầm tận tay giúp đại diện hiểu nhanh hơn nhiều. Nếu bản mẫu quá lớn, mang ảnh và video hoạt động.
Bản mô tả tự viết có dùng trực tiếp làm đơn được không?
Thường không dùng nguyên được, vì đơn có hình thức và cách viết riêng theo quy định. Nhưng nó là nguyên liệu chính để đại diện soạn đơn, và càng đầy đủ thì đơn càng sát với sáng chế thật.
