Bạn nên cân nhắc dừng một ý tưởng sáng chế khi vấn đề hoá ra không có thật, khi người dùng không chịu đổi thói quen dù lời giải của bạn chạy tốt, khi cái giá đã vượt giới hạn bạn tự đặt từ đầu, hoặc khi đã xuất hiện một lời giải tốt hơn mà bạn khó vượt qua. Đặt sẵn những điều kiện dừng này từ trước khi bắt đầu giúp quyết định bớt đau và bớt cảm tính.
Chào bạn, đây là Nhà Sáng Chế. Đây có lẽ là quyết định khó nhất của người sáng chế. Bỏ cuộc quá sớm thì tiếc, bỏ quá muộn thì mất nhiều hơn cần thiết. Tập này mình không đưa ra công thức, vì không có, mà chia sẻ cách mình nghĩ về chuyện này.
Bốn tín hiệu nên nghiêm túc cân nhắc dừng
Tín hiệu thứ nhất là vấn đề không có thật, hoặc không đủ lớn. Sau khi hỏi thêm nhiều người, bạn thấy chỉ vài người gặp vấn đề, hoặc họ gặp nhưng không thấy phiền đủ để bỏ tiền hay công sức giải quyết.
Tín hiệu thứ hai là lời giải chạy nhưng người ta không đổi. Bạn đã thử với người dùng thật, số liệu cho thấy nó tốt hơn, nhưng họ vẫn quay về cách cũ. Có thể lợi ích chưa đủ lớn, có thể cái giá đổi thói quen quá cao.
Tín hiệu thứ ba là cái giá vượt giới hạn. Bạn đã tiêu nhiều hơn số tiền, số thời gian đã định, và vẫn chưa thấy đường tới đích. Mỗi tháng lại cần thêm một chút.
Tín hiệu thứ tư là có người làm tốt hơn. Một sản phẩm mới ra đời giải đúng vấn đề đó, rẻ hơn, tốt hơn, và bạn không thấy cách nào để vượt qua.
Cái bẫy tiếc công sức đã bỏ ra
Rào cản lớn nhất của việc dừng đúng lúc là tiếc những gì đã bỏ ra. Đã tiêu bấy nhiêu tiền, bấy nhiêu tháng, giờ bỏ thì phí quá. Cảm giác đó rất tự nhiên, nhưng nó dẫn tới quyết định sai.
Những gì đã bỏ ra thì đã mất, dù bạn dừng hay tiếp tục. Câu hỏi đúng không phải là đã bỏ ra bao nhiêu, mà là từ hôm nay trở đi, bỏ thêm công sức vào đây có đáng hơn bỏ vào chỗ khác không.
Một cách để thoát khỏi cái bẫy này: hãy tưởng tượng bạn là một người khác, vừa được giao dự án này hôm nay, với tất cả những gì đã biết. Người đó có chọn tiếp tục không?
Nếu câu trả lời là không, thì việc bạn đã bỏ nhiều công không phải là lý do để tiếp tục.
Đặt điều kiện dừng từ trước
Cách tốt nhất để quyết định dừng một cách tỉnh táo là quyết định từ trước, khi bạn chưa gắn bó cảm xúc với dự án. Trước khi bắt đầu, viết ra: mình sẽ dừng nếu điều gì xảy ra.
Ví dụ: nếu sau ba vòng bản mẫu mà nguyên lý vẫn không chạy, mình dừng. Nếu sau khi thử với mười người dùng mà ít hơn một nửa muốn dùng tiếp, mình dừng. Nếu tổng chi vượt quá số tiền để dành cho việc này, mình dừng.
Điều kiện dừng không phải là bản án. Khi chạm vào nó, bạn ngồi xuống xem xét lại một cách nghiêm túc. Có thể bạn quyết định tiếp tục vì có thông tin mới, nhưng phải có lý do rõ ràng, không phải vì tiếc.
Chia sẻ điều kiện dừng với người thân hoặc người cùng làm. Họ sẽ giúp bạn giữ lời khi cảm xúc lấn át.
Dừng không có nghĩa là mất hết
Khi dừng một ý tưởng, bạn vẫn giữ lại rất nhiều thứ. Kỹ năng đã học, đồ nghề đã sắm, quan hệ đã xây, hiểu biết về một lĩnh vực. Những thứ đó theo bạn sang dự án tiếp theo.
Ghi chép và bản mẫu vẫn còn. Có thể vài năm nữa, khi có vật liệu mới, công nghệ mới, hay thị trường thay đổi, ý tưởng này lại có cơ hội. Cất nó vào kho ý tưởng với một ghi chú rõ ràng về lý do dừng.
Nếu sáng chế đã được đăng ký hoặc đang trong quá trình, cân nhắc xem có thể cấp phép hay chuyển nhượng cho người khác có điều kiện làm tiếp không. Có những sáng chế không hợp với bạn nhưng hợp với một doanh nghiệp khác.
Và có khi một phần của ý tưởng dùng được cho vấn đề khác. Mình sẽ nói về chuyện này trong tập cuối của nhóm bài.
Dừng tạm và dừng hẳn
Không phải lúc nào cũng phải chọn giữa làm tiếp hết sức và bỏ hẳn. Có một lựa chọn ở giữa: dừng tạm. Cất dự án đi trong một khoảng thời gian, làm việc khác, rồi quay lại nhìn với con mắt mới.
Dừng tạm hợp khi bạn đang kiệt sức, khi hoàn cảnh chưa thuận như thiếu vốn, thiếu người, hoặc khi bạn đang chờ một điều gì đó thay đổi như giá linh kiện, một quy định mới.
Khi dừng tạm, đặt một ngày cụ thể để xem lại. Nếu không, dừng tạm sẽ lặng lẽ biến thành dừng hẳn mà bạn không hề quyết định.
Bạn thử nhìn dự án mình đang làm: nếu phải viết ra ba điều kiện dừng ngay bây giờ, bạn sẽ viết gì?
Câu hỏi thường gặp
Người thân khuyên dừng mà mình chưa muốn thì sao?
Lắng nghe lý do của họ một cách nghiêm túc, vì họ thấy những điều bạn không thấy. Nếu vẫn muốn tiếp tục, hãy thoả thuận một điều kiện dừng rõ ràng và một giới hạn chi phí mà cả nhà đồng ý.
Dừng ý tưởng sáng chế có phải là thất bại?
Dừng đúng lúc là một quyết định tốt, không phải thất bại. Thất bại thật là tiếp tục quá lâu vào một hướng không có tương lai, và mất cơ hội làm những điều đáng làm hơn.
Đã nộp đơn sáng chế rồi thì có nên dừng không?
Việc đã nộp đơn không phải lý do để tiếp tục một dự án không có tương lai. Bạn có thể giữ đơn, rút đơn, hoặc tìm người mua quyền. Hỏi đại diện sở hữu công nghiệp về các lựa chọn và chi phí duy trì.
Làm sao biết mình dừng quá sớm?
Nếu bạn dừng khi chưa thử với người dùng thật, chưa làm đủ vòng bản mẫu để trả lời câu hỏi chính, hoặc dừng chỉ vì một lời chê, có thể là quá sớm. Điều kiện dừng đặt trước giúp tránh chuyện này.
Có nên thông báo công khai khi dừng một dự án?
Tuỳ hoàn cảnh. Nếu có người dùng, khách hàng hay nhà đầu tư, nên thông báo rõ ràng và có trách nhiệm với họ. Nếu là dự án cá nhân, không cần thiết.
