Trước khi gặp đại diện sở hữu công nghiệp, bạn nên chuẩn bị bản mô tả sáng chế bằng lời thường, hình vẽ, ảnh hoặc video bản mẫu, kết quả tra cứu sơ bộ và mục tiêu kinh doanh của mình. Khi gặp, hỏi rõ về hình thức bảo hộ phù hợp, tổng chi phí dự kiến, các mốc thời gian quan trọng, cam kết bảo mật, và ai sẽ trực tiếp viết yêu cầu bảo hộ.
Chào bạn, đây là Nhà Sáng Chế. Đại diện sở hữu công nghiệp là người sẽ đi cùng sáng chế của bạn trong nhiều năm, từ viết đơn, trả lời cơ quan thẩm định, tới duy trì hiệu lực. Chọn đúng người và làm việc hiệu quả với họ là một kỹ năng quan trọng. Tập này mình chia sẻ những gì mình học được.
Đại diện sở hữu công nghiệp là ai?
Đại diện sở hữu công nghiệp là tổ chức hoặc cá nhân đáp ứng điều kiện theo quy định và được ghi nhận để hành nghề đại diện trước cơ quan sở hữu công nghiệp. Danh sách thường được công bố công khai, bạn có thể tra để kiểm tra.
Họ giúp tra cứu, tư vấn hình thức bảo hộ, soạn và nộp đơn, theo dõi và trả lời các thông báo của cơ quan thẩm định, nộp phí duy trì, và hỗ trợ khi có tranh chấp.
Cá nhân, tổ chức Việt Nam có thể tự nộp đơn mà không cần đại diện. Nhưng với sáng chế, việc soạn yêu cầu bảo hộ đòi hỏi kỹ năng chuyên môn cao. Một yêu cầu viết không tốt có thể làm bằng được cấp nhưng dễ bị người khác né.
Người nước ngoài thường phải nộp đơn qua đại diện ở Việt Nam. Ngược lại, khi bạn muốn nộp đơn ở nước ngoài, bạn cũng thường cần đại diện ở nước đó.
Chuẩn bị gì trước buổi gặp?
Bản mô tả sáng chế bằng lời thường, như mình đã nói trong nhóm bài về ghi chép. Vấn đề, cách làm hiện có, giải pháp của bạn, vì sao nó chạy, các phương án thay thế.
Hình vẽ, ảnh, video bản mẫu. Nếu tiện, mang bản mẫu tới.
Kết quả tra cứu sơ bộ: những sáng chế gần nhất bạn đã tìm thấy và bạn khác họ ở đâu.
Thông tin về việc đã công bố hay chưa: đã cho ai xem, đã đăng ở đâu, đã bán chưa. Hãy thành thật, vì điều này ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng bảo hộ.
Mục tiêu kinh doanh: bạn định tự sản xuất, cấp phép, hay bán quyền. Định bán ở Việt Nam hay xuất khẩu. Điều này giúp đại diện tư vấn chiến lược phù hợp.
Những câu nên hỏi
Hỏi về hình thức: sáng chế hay giải pháp hữu ích, có nên kết hợp kiểu dáng công nghiệp không, và vì sao.
Hỏi về chi phí toàn bộ: không chỉ phí nộp đơn mà cả phí thẩm định, phí cấp bằng, phí duy trì hằng năm, phí dịch vụ của đại diện, chi phí trả lời thông báo nếu có. Xin báo giá bằng văn bản.
Hỏi về mốc thời gian: khi nào đơn được công bố, khi nào cần yêu cầu thẩm định nội dung, dự kiến mất bao lâu, bạn cần làm gì ở mỗi mốc.
Hỏi về bảo mật: họ cam kết giữ bí mật thế nào, và có ký thoả thuận không.
Hỏi ai sẽ trực tiếp soạn đơn, người đó có kinh nghiệm trong lĩnh vực kỹ thuật của bạn không. Một người hiểu cơ khí sẽ viết đơn cơ khí tốt hơn người chuyên về hoá.
Chọn đại diện phù hợp
Kiểm tra đại diện có trong danh sách được ghi nhận hành nghề không. Hỏi họ đã làm những sáng chế nào trong lĩnh vực của bạn.
Gặp hai ba nơi nếu có thể, so sánh cách họ tư vấn. Đại diện tốt sẽ hỏi bạn nhiều câu về sáng chế, giải thích rõ rủi ro, không hứa chắc chắn sẽ được cấp bằng.
Cẩn thận với những nơi hứa hẹn quá mức, cam kết chắc chắn được cấp, hay báo giá rất thấp rồi phát sinh nhiều. Không ai có thể cam kết kết quả thẩm định.
Chú ý cách họ trả lời và phản hồi. Quá trình kéo dài nhiều năm, bạn cần người liên lạc được, trả lời rõ ràng, nhắc bạn đúng hạn.
Một dấu hiệu tốt nữa là họ dám nói điều bạn không muốn nghe. Nếu sau khi tra cứu, họ thấy khả năng được cấp thấp, hoặc thấy giải pháp hợp với giải pháp hữu ích hơn sáng chế, và họ nói thẳng với bạn, đó là người đang làm vì lợi ích của bạn. Người chỉ gật đầu với mọi thứ bạn muốn thường không giúp được bạn khi đơn gặp khó.
Phối hợp trong suốt quá trình
Đọc kỹ bản đơn trước khi nộp. Đừng ngại hỏi những chỗ không hiểu. Đặc biệt đọc yêu cầu bảo hộ và tự hỏi: nếu người khác làm hơi khác đi, họ có thoát được không.
Khi cơ quan thẩm định gửi thông báo, đại diện sẽ chuyển cho bạn. Hãy phản hồi nhanh, cung cấp thông tin kỹ thuật cần thiết để giải trình. Bạn hiểu sáng chế nhất, đại diện hiểu luật nhất, hai bên cần làm việc cùng nhau.
Giữ lại toàn bộ thư từ, hợp đồng, hoá đơn, bản đơn đã nộp. Ghi lịch các mốc quan trọng, đặc biệt là hạn nộp phí duy trì.
Bạn thử nghĩ: nếu ngày mai gặp đại diện, bạn đã có đủ những gì trong danh sách chuẩn bị chưa, và còn thiếu gì?
Câu hỏi thường gặp
Có bắt buộc phải thuê đại diện để nộp đơn sáng chế không?
Với cá nhân, tổ chức Việt Nam thì không bắt buộc. Nhưng thuê đại diện giúp giảm sai sót và thường cho yêu cầu bảo hộ tốt hơn. Người nước ngoài thường phải qua đại diện.
Làm sao kiểm tra một đại diện có hợp pháp không?
Tra danh sách tổ chức dịch vụ đại diện sở hữu công nghiệp và người đại diện được công bố trên trang thông tin của Cục Sở hữu trí tuệ.
Đại diện có thể cam kết chắc chắn được cấp bằng không?
Không ai có thể cam kết điều đó, vì kết quả do cơ quan thẩm định quyết định. Nếu ai đó hứa chắc chắn, hãy cẩn thận.
Có nên ký thoả thuận bảo mật với đại diện?
Đại diện có nghĩa vụ nghề nghiệp giữ bí mật, nhưng nếu sáng chế quan trọng, bạn có thể đề nghị ký thêm thoả thuận bảo mật để rõ ràng hơn.
Đổi đại diện giữa chừng có được không?
Được, bằng thủ tục thay đổi đại diện với cơ quan sở hữu công nghiệp. Cần bàn giao đầy đủ hồ sơ và chú ý các hạn đang chạy để không bị lỡ.
